ენერგომომარაგება და ინფლაცია – როგორ დაძლევს ევროკავშირი კრიზისს?

ევროკავშირი მთელი რიგი მწვავე გამოწვევის წინაშე დგას – კორონავირუსული პანდემიის შედეგების დაძლევით დაწყებული, რუსეთის მიერ გაზის მიწოდების შეწყვეტის გამო მომავალ ზამთარში ენერგორესურსების დეფიციტის საფრთხით დასრულებული. თუ რა ზომებს იღებს ევროკავშირი მოსალოდნელი სირთულეების დასაძლევად,  Deutsche Welle-მ გაარკვია.

 

ევროპის ცენტრალური ბანკი ძირითად საპროცენტო განაკვეთს ზრდის

წლების განმავლობაში მოქმედი ნულოვანი საპროცენტო განაკვეთის პოლიტიკის შემდეგ, ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა აღნიშნული მიდგომის შეცვლა 21 ივლისს დაიწყო. მან საკვანძო განაკვეთი 0-დან 0,5%-მდე გაზარდა. თუმცა ეს პროცესი ჯერ არ დასრულებულა და მომავალშიც გაგრძელდება. საკმარისი იქნება თუ არა ეს ევროზონაში არსებული მაღალი ინფლაციის (ივნისში-8,6%-ი) შესაჩერებლად, ძალზე საეჭვოა. მითუმეტეს, რომ ინფლაციის ძირითადი მიზეზები ევროკავშირის კონტროლს მიღმაა: ენერგორესურსების ფასები პანდემიის შემდეგ გაზრდილი მოთხოვნისა და უკრაინაში რუსეთის შეჭრის შემდეგ, კრემლის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციების გამო გაიზარდა. ფასების მატებას გლობალურ ვაჭრობაში მიღება – მიწოდების ჯაჭვის დარღვევაც იწვევს.

როგორც ტელეკომპანია ARD-ს ეთერში გერმანიის ეკონომიკური კვლევების ინსტიტუტის (DIW) ხელმძღვანელმა, პროფესორმა მარსელ ფრათცშერმა განმარტა,  ევროპის ცენტრალური ბანკის მიერ ძირითადი საპროცენტო განაკვეთის გაზრდა უახლოესი 12-18 თვის განმავლობაში ინფლაციაზე არ იმოქმედებს. „ახლა ჩვენ გვაქვს „იმპორტირებული ინფლაცია“, რომელიც უკრაინაში მიმდინარე ომითა და კორონავირუსის პანდემიით არის გამოწვეული. თუმცა ევროპის ცენტრალური ბანკი ომს ვერ შეაჩერებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ მან საპროცენტო განაკვეთები უნდა გაზარდოს, რათა მისცეს მკაფიო სიგნალი, რომელიც ინფლაციურ მოლოდინებს შეიცავს. თუმცა ის ვერაფერს შეცვლის იმ ინფლაციაში, რომლის წინაშეც ამჟამად ვდგავართ“, – განაცხადა მარსელ ფრათცშერმა.

აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის მაგალითზე, ევროპის ცენტრალური ბანკის მიერ ძირითადი საპროცენტო განაკვეთის უფრო მნიშვნელოვანი ზრდის შესაძლებლობის კომენტირებისას ფრათცშერმა აღნიშნა, რომ ევროპაში შექმნილი სიტუაცია ამერიკულისგან ფუნდამენტურად განსხვავდება. „პანდემიის პერიოდში ამერიკელებს უზარმაზარი მასტიმულირებელი პროგრამა ჰქონდათ. შესაბამისად, ეკონომიკის აღდგენის მაჩვენებელი იქ გაცილებით მაღალი იყო“, – ამბობს ექსპერტი. „ამერიკელები უფრო სწრაფად და მკვეთრად ზრდიან განაკვეთებს და ამ გზის გავლა ევროპის ცენტრალურ ბანკსაც მოუწევს. თუმცა ჩვენ, ევროპაში, ბევრად უფრო რთულ ეკონომიკურ სიტუაციაში ვართ. უმუშევრობა ჯერ კიდევ საკმაოდ მაღალია ბევრ ქვეყანაში, ხალხი სამსახურს ეძებს. თუ ევროპის ცენტრალური ბანკი ახლა ძალიან სწრაფად გაზრდის საპროცენტო განაკვეთს, ეს პოსტპანდემიური ეკონომიკის აღდგენის პროცესს ჩაახშობს. ამასთან ერთად, გაიზრდება უმუშევრობა, მათ შორის – გერმანიაშიც. რა თქმა უნდა, ცუდია, როცა ინფლაცია მაღალ დონეზეა, მაგრამ კიდევ უფრო უარესია, როდესაც ადამიანები სამუშაო ადგილებს კარგავენ“, – ასკვნის ის.

 

კრიზისთან ბრძოლის ახალი ინსტრუმენტი: TPI

ნულოვანი საპროცენტო განაკვეთის პოლიტიკის დასრულების შემდეგ ბრუნდება აჩრდილი, რომელმაც ათი წლის წინ ევროზონა კოლაფსის ზღვრამდე მიიყვანა. ეს ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისთვის ძალიან განსხვავებულ საკრედიტო პირობებს გულისხმობს. ყველა მათგანი ფინანსურ ბაზრებზე ფულს სახელმწიფო ობლიგაციების გამოშვებით იღებს. რაც უფრო მაღალია ინვესტორების ნდობა ქვეყნის კრედიტუნარიანობის მიმართ, მით ნაკლები პროცენტი უნდა გადაიხადოს ქვეყანამ ობლიგაციებით და პირიქით. სახელმწიფოებს, რომელთაც დიდი მოცულობის სახელმწიფო ვალი და სუსტი ეკონომიკა აქვთ, კრედიტორები „სჯიან“ და მათ ობლიგაციებს უფრო მაღალი საპროცენტო განაკვეთით ყიდულობენ. ეს განსხვავება, რომელსაც პროფესიონალურ ჟარგონზე „სპრედს“ უწოდებენ, ახლა კვლავ ვითარდება. მაგალითად, შარშან იტალიას ათწლიანი სახელმწიფო ობლიგაციების გამოშვებისას, ასეთ ფასიან ქაღალდებში კრედიტორებისთვის გერმანიაზე 1,21 პროცენტული პუნქტით მეტი უნდა გადაეხადა. მას შემდეგ „სპრედი“ თითქმის გაორმაგდა და აღნიშნულმა მაჩვენებელმა 2,26 პროცენტულ პუნქტს მიაღწია. ასე რომ, ევროკავშირის მაღალი დავალიანების მქონე ქვეყნები (მაგალითად, იტალია) შეიძლება რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ, რადგან მათი სახელმწიფო ობლიგაციების მომსახურების მაღალი ღირებულება პოლიტიკოსებს მანევრირების ძალიან მცირე საშუალებას უტოვებს.

ევროზონაში კრიზისის განმეორების თავიდან ასაცილებლად, ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა ახალი ინსტრუმენტი შექმნა. ეს არის TPI (Transmission Protection Instrument) – სახელმწიფო ობლიგაციების შესყიდვის პროგრამა, რომელიც ფულს მისცემს სწორედ იმ ქვეყნებს, რომლებსაც ფინანსური ბაზრები ნაკლებად ენდობიან. TPI სპეკულანტებისთვის შემდეგი სიგნალის მისაცემად არის შექმნილი: არ დადოთ ფსონი სავალუტო კავშირის დაშლაზე, აქ მხოლოდ წაგება გელით! ახალი ინსტრუმენტის მეორე მხარე არის ის, რომ ევროპის ცენტრალურ ბანკს პირდაპირ სახელმწიფო დაფინანსებაში ჩართვა ეკრძალება.

 

ევროკომისიის საგანგებო გეგმა ენერგეტიკის სფეროში

გაზის ფასების ზრდამ ევროკომისია აიძულა, მოემზადებინა საგანგებო ენერგეტიკული გეგმის პროექტი, რომელიც მან 20 ივლისს წარადგინა. აღნიშნული ინიციატივა მომავალ ზამთარში, ევროკავშირში გაზის მოხმარების 15%-ით შემცირებას ითვალისწინებს.

თუ მოხმარებული გაზის რაოდენობა ნებაყოფლობით არ დაიზოგება, ევროკომისიას სურს გამოაცხადოს „განგაში ევროკავშირში“ და წევრი ქვეყნები აიძულოს, მოხმარება შეზღუდონ. ამ შემთხვევაში ეკონომიკის გარკვეული სექტორები ნაკლებ გაზს მიიღებენ. ამასთანავე, იგეგმება ფინანსური წახალისება იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც ენერგიის სხვა წყაროებზე გადაერთვებიან.

თუმცა, იმისთვის, რომ ევროკომისიის საგანგებო გეგმა, სახელწოდებით – „გაზის ეკონომია უსაფრთხო ზამთრისთვის“ ძალაში შევიდეს, ის ევროკავშირის წევრმა ქვეყნებმა უნდა დაამტკიცონ. იმავდროულად, ესპანეთმა და პორტუგალიამ აღნიშნულ პროექტზე უკვე თქვეს უარი და მას “მიუღებელი” უწოდეს. ასე რომ, აქაც უთანხმოებაა მოსალოდნელი.

წყარო: imedinews.ge

Leave a Reply

Menu Title