პოლიტიკა
„2017 წლიდან სემეკმა ელექტროენერგიის სექტორში მნიშვნელოვანი ცვლილებები განახორციელა“ - როგორც ვითარდება სექტორი?

ელექტროენერგიის სექტორის საქართველოს მდგრადი განვითარების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან, სტრატეგიულ სექტორს წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე, ელექტროენერგიის დარგის მუდმივი განახლება, განვითარება და საკანონმდებლო ჩარჩოს დახვეწა სემეკის ერთ-ერთ მთავარ ამოცანას წარმოადგენს, რაც საბოლოო ჯამში, ხელს უწყობს როგორც სისტემის გამართულად ფუნქციონირებას, ისე გენერაციის ახალი წყაროების შექმნასა და იმპლემენტაციას.უნდა აღინიშნოს, რომ ელექტროენერგიის სექტორში მნიშვნელოვანი ცვლილებების განხორციელება 2017 წლიდან იწყება. სემეკის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, დარგში განისაზღვრა მომსახურების პირობები, უპირველესად ყურადღება მიექცა მომხმარებელთა უფლებებს, 2017 წლიდან საქართველო ენერგეტიკული გაერთიანების წევრი გახდა, „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ 2019 წელს მიღებული საქართველოს კანონით კი მთლიანად შეიცვალა ენერგეტიკული ბაზრის იდეა, რომლის მიხედვითაც დღის წესრიგში დადგა ენერგეტიკული ბაზრების ლიბერალიზაციის საკითხი. ამ პროცესებში ელექტროენერგეტიკულ საწარმოთა სწორ რეგულირებას მნიშვნელოვანი როლი უჭირავს, რეგულირების მთავარ მექანიზმს და კომისიის ფუნქციონირების ერთ-ერთ მთავარ ქვაკუთხედს კი ელექტროენერგეტიკულ საწარმოთა ლიცენზირება და ლიცენზირებული კომპანიებისა და სექტორში მოქმედი კომპანიების მუდმივი მონიტორინგი წარმოადგენს.ამასთან, „ენერგეტიკული გაერთიანების დამფუძნებელ ხელშეკრულებასთან საქართველოს შეერთების შესახებ“ ოქმის შესაბამისად, საქართველოში დაიწყო ელექტროენერგეტიკის ბაზარზე მნიშვნელოვანი ცვლილებების განხორციელება, კერძოდ, ყალიბდება კონკურენტული ბაზარი. აღნიშნულ პროცესში მნიშვნელოვანი როლი უჭირავს საქართველოს მთავრობის 2020 წლის 16 აპრილის №246 დადგენილებით დამტკიცებულ „ელექტროენერგიის ბაზრის კონცეფციას“. იგი ადგენს საქართველოში ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის ფუნქციონირების ძირითად პრინციპებს. კონცეფციის ძირითად პრინციპებზე დაფუძნებით შემუშავდა და კომისიის 2020 წლის 11 აგვისტოს №46 დადგენილებით დამტკიცდა „ელექტროენერგიის ბაზრის წესები“, რომლებიც მოიცავს ელექტროენერგიის დღით ადრე და დღიური ბაზრების წესებს და საბალანსო და დამხმარე მომსახურებების ბაზრის წესებს. ახალი მოდელით კონკურენტუნარიანი და ლიკვიდური ელექტრო ენერგიის ბაზრის შექმნა გახდა შესაძლებელი, სადაც მონაწილეები სარგებლობენ თანასწორი, არადისკრიმინაციული პირობებით და გამჭვირვალედ ყალიბდება კონკურენტული ფასი, რაც მომხმარებელს აძლევს თავისუფალი არჩევანის შესაძლებლობას.უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ კომისიას მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება განახლებად ენერგიებსა და ენერგოეფექტიანობასთან დაკავშირებული კანონმდებლობის პრაქტიკულ განხორციელებაში, რაც გამოიხატება განახლებადი ენერგიის წყაროების ქსელზე პრიორიტეტულ დაშვებაში, აგრეთვე ქსელზე დაშვების ხარჯების სრულად ან ნაწილობრივ ქსელურ ოპერატორებზე დაკისრებაში. აღსანიშნავია, რომ კომისიამ, „განახლებადი წყაროებიდან ენერგიის წარმოებისა და გამოყენების წახალისების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, 2021 წელს ასევე დაამტკიცა ელექტროენერგიის წარმოშობის სერტიფიკატის გაცემის წესი. კომისიას წამყვანი როლი ენიჭება მიკროსიმძლავრის ელექტრო სადგურების რეგულირებისა და წახალისების დანერგვაში, რისთვისაც 2016 წლიდან მოქმედებს ე.წ. „ნეტო აღრიცხვის“ რეგულაცია. შეგახსენებთ, რომ მიმდინარე წლის მონაცემებით, ნეტო-აღრიცხვის ქსელში ჩართულია 1066 სადგური, რომელთა ჯამური დადგმული სიმძლავრე 66 მეგავატს შეადგენს. მათ შორის სს „თელასის“ გამანაწილებელ ქსელში ჩართულია 319 სადგური, ხოლო სს „ენერგო პრო ჯორჯიას“ ქსელში - 747.რაც შეეხება საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ ქსელში არსებულ მდგომარეობას. სემეკის ინფორმაციით, ფუნქციონირებს 27 ლიცენზიატი, მათ შორის, წარმოების - 22, განაწილების - 2, გადაცემის - 1 და ბაზრის ოპერირების - 2. ელექტროენერგეტიკის სექტორში არალიცენზირებად საქმიანობებს წარმოადგენს: ელექტროენერგიის წარმოება მცირე ელექტროსადგურის მიერ, მიწოდება, ვაჭრობა (მათ შორის, იმპორტი და ექსპორტი), ორმხრივი ხელშეკრულებების პლატფორმის ადმინისტრირება და დახურული გამანაწილებელი სისტემის ოპერირება.

„კომისია ნორმატიული აქტებით ადგენს კომპანიებისა და მომხმარებელთა ურთიერთობის წესებს“ - როგორ ავითარებს სემეკი მომხმარებელთა უფლებების დაცვას

მომხმარებელთა უფლებები - ეს ის კრებითი ცნებაა, რომელიც უზრუნველყოფს ეკონომიკურ ურთიერთობაში მონაწილე ინდივიდის უფლებას, მიიღოს ხარისხიანი, უსაფრთხო საქონელი და მომსახურება, ასევე  მასთან დაკავშირებული სრული ინფორმაცია, ხოლო კომპანიების მიერ ამ ვალდებულებათა უგულებელყოფის შემთხვევაში მოითხოვოს საკუთარი დარღვეული უფლების აღდგენა, მათ შორის, ზიანის ანაზღაურება.იმ ფონზე, როდესაც მოსახლეობის ელექტროენერგიით, ბუნებრივი გაზითა და წყალმომარაგებით უზრუნველყოფის პროცესში მომხმარებელთა ინტერესების დარღვევის საფრთხე ხშირად რეალურია, სემეკის ერთ-ერთი მთავარი მიზანია მომხმარებელთა ინტერესების დაცვა შესაბამისი სამართლებრივი საშუალებებით და ამ სამართლებრივი მექანიზმების შექმნა თავისი კომპეტენციის ფარგლებში. მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიზნით კომისია ადგენს ნორმატიული აქტებით ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სფეროებში კომპანიებისა და მომხმარებელთა ურთიერთობის წესებს, რომლებითაც განისაზღვრება კონკრეტული კომუნალური მომსახურების როგორც მიმწოდებლის (კომპანიის), ისე მომხმარებლის უფლებები და ვალდებულებები. კომისია ენერგეტიკული ბაზრის მონაწილე სუბიექტებს შორის ერთგვარი მედიატორის როლს ასრულებს და მათი ინტერესებისა და უფლებების დაცვის გარანტორია.უნდა აღინიშნოს, რომ წლების განმავლობაში სემეკი მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კუთხით სხვადასხვა მნიშვნელოვან ნაბიჯებს დგამდა, რამაც, საბოლოო ჯამში, ამ მიმართულების დახვეწასა და განვითარებას შეუწყო ხელი. მათ შორის, კომისიას გააჩნია კომპანიასა და მომხმარებელს შორის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის თაობაზე დავის გადაწყვეტის უფლებამოსილება, რამაც მნიშვნელოვნად გაზარდა მომხმარებელთა ინტერესების დაცვის სფეროში კომისიის ფუნქციები და ვალდებულებები და გაამარტივა დავის გადაწყვეტის პროცესი. გარდა ამისა, სემეკის აპარატში მომხმარებელთა საჩივრების განმხილველი ცალკე სტრუქტურული ერთეული ჩამოყალიბდა, რამაც ხელი შეუწყო მომხმარებელსა და კომპანიას შორის წარმოშობილი დავის დროულ და სრულყოფილ გადაწყვეტას, რასაც ასევე აადვილებს კომისიისა და სასამართლოს პრაქტიკის განზოგადება და გადაწყვეტილებების ამ პრაქტიკის გათვალისწინებით მიღება.ყურადსაღებია ისიც, რომ კომისიაში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მოწყვლადი მომხმარებლის უფლებების დაცვას. ამ მიზნით სათანადო რეგულაციები აისახა კომისიის სამართლებრივ აქტებში და გრძელდება მუშაობა საერთაშორისო გამოცდილების შესწავლისა და შემდგომში კომისიის საქმიანობაში მათი დანერგვის მიზნით.იქიდან გამომდინარე, რომ მომხმარებელთა უფლებების დაცვა საკმაოდ კომპლექსურია და მუდმივ განვითარებას საჭიროებს, სემეკში აცხადებენ, რომ ამ მიმართულებით პროცესების დახვეწა პერმანენტულად განხორციელდება.„მომხმარებელთა უფლებების დაცვა მუდმივი გადაფასებისა და განვითარების პროცესშია. მათი დამცავი ქმედითი მექანიზმების შემოღება და არსებულის გაუმჯობესება ფეხდაფეხ მიჰყვება საზოგადოების განვითარებას, ამიტომ მომხმარებელზე ზრუნვა, მათი უფლებების დაცვის ეფექტიანი სამართლებრივი მექანიზმების შექმნა რჩება კომისიის საქმიანობის ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებად“. - აცხადებენ სემეკში.

სემეკმა საირიგაციო სისტემაზე ხელშეკრულების სტანდარტული ფორმები და შპს „საქართველოს მელიორაციის“ მომსახურების ქვითრის ფორმა დაამტკიცა

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ (სემეკ) საირიგაციო სისტემაზე ხელშეკრულების სტანდარტული ფორმები და შპს „საქართველოს მელიორაციის“ მომსახურების ქვითრის ფორმა დაამტკიცა.სემეკის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება სტანდარტული ფორმებთან მიმართებით მოიცავს პროფილური და არაპროფილური მომხმარებლის რეგისტრაციასთან დაკავშირებული ფორმებს, წყალსარგებლობის განრიგის შეთანხმების ფორმას, მიწოდების წერტილზე წყლით სარგებლობისა და მიწოდების განრიგზე წარმომადგენლის განსაზღვრის შესახებ შეთანხმების ფორმასა და არაპროფილური მომხმარებლის საწარმოო დანიშნულებით წყლით მომარაგებასთან დაკავშირებით მომსახურების სტანდარტულ ხელშეკრულებას. ასევე, ცალკე გადაწყვეტილებით დამტკიცდა შპს „საქართველოს მელიორაციის“ მომსახურების ქვითრის ფორმა.სემეკმა ირიგაციის სექტორის რეგულირება 2023 წლიდან დაიწყო. კომისიამ დაამტკიცა  „საირიგაციო წყლის მიწოდების წესები“, რომელიც სრულად ამოქმედდა 2024 წლის 1-ლი იანვრიდან. წესები არეგულირებს საირიგაციო წყლის პირველად წყალმოსარგებლესა და მომხმარებლებს შორის ურთიერთობებს,  განსაზღვრავს მათ უფლება-მოვალეობებს, სხვადასხვა ტექნიკურ და სამართლებრივ საკითხს. წესების მიზანია საირიგაციო სისტემის განვითარება და  წყალმომხმარებელთა ხარისხიანი მომსახურებით უზრუნველყოფა. საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობიდან გამომდინარე წესების გარდა სემეკი ამტკიცებს საირიგაციო მომსახურების ხელშეკრულების სტანდარტულ პირობებს, ხოლო რაც შეეხება ქვითარს, ახალი რეგულაციიდან გამომდინარე მიმწოდებელმა საირიგაციო მომსახურების საფასურის გადახდა შეიძლება მოსთხოვოს მომხმარებელს, ანგარიშსწორების ქვითარში გადასახდელი თანხის სრულად ასახვისა და გადახდის ვადის განსაზღვრის შემდეგ.

გიორგი ფანგანი საფრანგეთის განვითარების სააგენტოს წარმომადგენლებს შეხვდა

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ) წევრმა, გიორგი ფანგანმა შეხვედრა გამართა საფრანგეთის განვითარების სააგენტოს წარმომადგენლებთან (AFD). მხარეებმა განიხილეს მომავალი თანამშრომლობის საკითხები.სემეკის წევრმა სააგენტოს წარმომადგენლებს გააცნო ენერგეტიკის სექტორში მიმდინარე რეფორმა. გარდა ამისა, გიორგი ფანგანმა მათ მიაწოდა ინფორმაცია მწვანე ენერგიის განვითარებაში სემეკის როლის, ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის არსებული და სამომავლო მოდელების რეგულაციების შესახებ.სამომავლო თანამშრომლობის ფარგლებში მხარეები შეთანხმდნენ ენერგეტიკის სექტორში რეგულირებასთან დაკავშირებული რეფორმების სწრაფი და შეუფერხებელი განხორციელებისთვის, სააგენტოს მიერ კომისიის ტექნიკური მხარდაჭერის უზრუნველყოფაზე.

როგორ აუმჯობესებს სემეკი მომსახურების ხარისხს

ყველასთვის ცნობილია, რომ სემეკი საქართველოში რამდენიმე მნიშვნელოვან სტრატეგიულ სექტორს უწევს რეგულირებასა და კონტროლს, მათ შორისაა, ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, წყალმომარაგებისა და ახლა უკვე მელიორაციის სექტორი. თუმცა, გარდა რეგულირების მრავალმხრივი ასპექტებისა, რომელიც სექტორების გამართულ მუშაობას უზრუნველყოფს, სემეკი წლების განმავლობაში აქტიურად მუშაობს მომსახურების ხარისხის დახვეწასა და გაუმჯობესებაზე, რაც, რასაკვირველია მოსახლეობის ერთ-ერთი მთავარი ინტერესია.როგორც სემეკში აცხადებენ, კომერციული ხარისხის და საიმედოობის კონტროლში გარდამტეხი ეტაპი აღმოჩნდა, როდესაც განახლდა ელექტროენერგეტიკის სექტორში მოქმედი სტანდარტი და ეს განახლებული სტანდარტი გავრცელდა სამივე რეგულირებად სექტორში(ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორები). შესაბამისად, სამივე რეგულირებად სექტორში დაინერგა ელექტრონული ჟურნალი. ამასთან, დაფუძნდა მომსახურების კომერციული ხარისხის კონტროლის დეპარტამენტი. მარეგულირებელი კომისია ასევე აღნიშნავს, რომ მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესების კუთხით ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა მომსახურე საწარმოებსა და მომხმარებელს შორის კომუნიკაციის გამარტივება, რის საშუალებასაც იძლევა დისტანციური მომსახურების სხვადასხვა სისტემა. ეს სისტემები კომისიას ასევე აძლევს შესაძლებლობას მოახდინოს მომსახურების ხარისხის ავტომატური შეფასება და ანალიზი.რაც შეეხება სემეკის მხრიდან მომსახურების ხარისხისთვის განხორციელებულ კონკრეტულ პროექტებს:ერთი შეხების პრინციპით მომსახურება - აღნიშნული პროექტის ფარგლებში სამივე სექტორში ერთიანი მომსახურების პირობის განსაზღვრის შემდეგ მომსახურების გამარტივების მიზნით კომისიამ სამივე სექტორში მოქმედი საწარმოებისათვის შეიმუშავა განაცხადის 102 ტიპური ფორმა. აღნიშნული ტიპური ფორმები მოიცავს მომსახურების გაწევისათვის საჭირო ყველა ინფორმაციას, კომპლექსური ხასიათისაა, შესაძლებელს ხდის სხვადასხვა დამატებითი მომსახურების მიღებას ერთი შეხების პრინციპის დაცვით და მომხმარებელს აზღვევს მოთხოვნის დაყენებისას შეცდომის დაშვებისგან. ერთი შეხების პრინციპით მომსახურების მკაფიო მაგალითს წარმოადგენს ახალი მომხმარებლის ქსელზე მიერთების პროცესი, რომელიც საერთაშორისო ავტორიტეტული ორგანიზაციების კვლევების დაკვირვების ქვეშაა. მნიშვნელოვანია, რომ საქართველომ საპატიო ადგილი დაიკავა მსოფლიოს 5 ქვეყანას შორის ახალი მომხმარებლის ქსელზე მიერთების პროცესში ყველაზე ცოტა კონტაქტის მაჩვენებლის მიხედვით.იუსტიციის სახლის სერვისების საწარმოებთან დაკავშირება - სემეკისა და იუსტიციის სახლის ერთობლივი პროექტის ფარგლებში, რომელიც მოქალაქეებისთვის უფრო ხელმისაწვდომს ხდის კომუნალურ სერვისებს, განაცხადების ჩაბარება ერთ სივრცეშია შესაძლებელი. კერძოდ, ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების მომხმარებლებს შეუძლიათ იუსტიციის სახლის ნებისმიერ ფილიალში ჩააბარონ განაცხადი კომუნალური კომპანიის სახელზე - დარეგისტრირდნენ ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების აბონენტებად, კომპანიებთან გააფორმონ მომსახურების მიწოდების ხელშეკრულება, გადაამოწმონ კომუნალური დავალიანება, დააფიქსირონ მომარაგების პრობლემა, მოითხოვონ მომარაგების შეწყვეტა და აღდგენა, მრიცხველის შემოწმება, გადაამოწმონ დარიცხვა.კომუნალური მომსახურებების მიღება შესაძლებელია იუსტიციის სახლის სხვა სერვისებთან ერთად. მომსახურებით სარგებლობა შეუძლია ნებისმიერი კომუნალური კომპანიის აბონენტს.უნდა აღინიშნოს, რომ სემეკისა და იუსტიციის სახლის ერთობლივი პროექტის ფარგლებში, კომუნალურ მომსახურებაზე ცნობადობის გაზრდის მიზნით, საინფორმაციო ხასიათის ბანერები იუსტიციის სახლის  ყველა ფილიალში განთავსდა.ტექსტური შეტყობინებით ინფორმირება და ელექტრონული ქვითარი - აღნიშნული პროექტი მომხმარებელსა და მომსახურე საწარმოს შორის ურთიერთობის გამარტივებაში დიდ როლს თამაშობს მომხმარებლის მოკლე ტექსტური შეტყობინების მეშვეობით ინფორმირება და ელექტრონული ქვითარი. ერთიანი მომსახურების სტანდარტმა და ამ სტანდარტებზე დისტანციური მომსახურებების დანერგვამ მოგვცა ბეჭდური ქვითრის ელექტრონულად ჩანაცვლების შესაძლებლობა, კერძოდ, სამივე სექტორში განისაზღვრა ელექტრონული ქვითრის ტექსტური შეტყობინებით მიწოდების წესი.USSD კოდი *303# - კომისიის ინიციატივით, კომუნიკაციის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის, მობილური ოპერატორებისა და კომისიის რეგულირებას დაქვემდებარებული საწარმოების ჩართულობით, სამივე სექტორის საბოლოო მომხმარებლებისათვის შეიქმნა ერთიანი USSD კოდი *303#. კოდის მეშვეობით კომუნალური მომსახურების მიმღები პირებისთვის შესაძლებელი გახდა სახლიდან გაუსვლელად ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზისა და სასმელი წყლის სექტორებში სასურველ აბონენტზე ბალანსის შემოწმება, ქვითრის ხელახლა გამოთხოვა, მომარაგების წყვეტისა და აღდგენის დროების გაგება, დარიცხული თანხის გადამოწმება, მომარაგების ტექნიკური ხარისხის ადგილზე შემოწმების მოთხოვნა. ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ USSD კოდი ინტერაქტიულია, რაც მომხმარებელს აძლევს საშუალებას, ინფორმაციის მიღების გარდა, დააფიქსიროს წყვეტა კომპანიის მიერ ოპერატიულად რეაგირებისათვის, მოითხოვოს ელექტრონული ქვითარი, დაამატოს აბონენტზე ახალი მობილურის ნომერი და წაშალოს არასასურველი, გაიგოს კომპანიის სერვისცენტრის მისამართი და ქოლცენტრის ნომერი, ასევე მოითხოვოს ბოლოს გაგზავნილი SMS შეტყობინების განმეორებით გაგზავნა.ნებართვების ერთიანი ელექტრონული სივრცე - კომუნალური ქსელი მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშაა და მისი განახლება ან/და გაფართოება წარმოადგენს უწყვეტ პროცესს. ამ პროცესის გამარტივების მიზნით შეიქმნა ნებართვების ერთიანი ელექტრონული სივრცე, რომლის მიზანია, რეგულირებას დაქვემდებარებულმა საწარმოებმა დროულად მიიღონ თანხმობა იმ პირებისგან, რომელთა საკუთრებასაც კვეთს ხაზობრივი ნაგებობა ელექტრონული ფორმით და ასევე ელექტრონულად მიმართონ მუნიციპალიტეტს შესაბამისი ნებართვის მისაღებად. ნებართვების ერთიანი ელექტრონული სივრცე მნიშვნელოვნად აადვილებს ქსელის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების, მათ შორის, ახალი მიერთებების, ამ სამუშაოებისთვის საჭირო თანხმობებისა და ნებართვების დროულად მიღების პროცესებს.იდუმალი მომხმარებლის კვლევა - უნდა აღინიშნოს, რომ კომისია მონიტორინგს უწევს რეგულირებას დაქვემდებარებულ კომპანიებში შესული განაცხადების მსვლელობას და მათ დროულ შესრულებას, თუმცა აღნიშნული მექანიზმით შეუძლებელი იყო ზეპირი, არადოკუმენტირებული მოქმედებების მონიტორინგი. შესაბამისად, კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება, აღნიშნულ პროცესს დაკვირვებოდა მომხმარებლის მხრიდან. ამ მიზნით შეიქმნა და განხორციელდა ელექტროენერგეტიკის, ბუნებრივი გაზისა და წყალმომარაგების სექტორებისთვის უპრეცედენტო პროექტი „იდუმალი მომხმარებლის კვლევა“. თითოეულ კომპანიას ეცნობა გამოვლენილი დარღვევები, განესაზღვრა ვადები მათ აღმოსაფხვრელად და განემარტა ამ დარღვევების გამოსწორების მექანიზმები.

სემეკთან არსებულმა ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრმა ვიშეგრადის საერთაშორისო ფონდის მხარდაჭერით პროექტის განხორციელება დაიწყო

ვიშეგრადის საერთაშორისო ფონდის (IVF) მხარდაჭერით, საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიასთან (სემეკ) არსებულმა ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრმა  დაიწყო პროექტის განხორციელება სახელწოდებით: „ვიშეგრადის ქვეყნების გამოცდილების გაზიარება კომუნალური მომსახურების რეგულირების შესახებ“.პროექტის პარტნიორები არიან: სლოვაკეთის საგარეო პოლიტიკის ასოციაციის კვლევითი ცენტრი (RC SFPA) (სლოვაკეთი), კარლის უნივერსიტეტის გარემოსდაცვითი ცენტრი (ჩეხეთი), ფონდი "პარტნიორები კლიმატისთვის" (P4C) (პოლონეთი).პროექტის მიზანია პოლონეთის, ჩეხეთისა და სლოვაკეთის გამოცდილების გაზიარება საქართველოსთვის კომუნალური მომსახურების რეგულირების საკითხებში. მარეგულირებელი ბაზის შესწავლა, ანალიზი და მიღებული შედეგების საფუძველზე, ვიშეგრადის ქვეყნების საუკეთესო პრაქტიკის გათვალისწინებით, პროექტის ადგილობრივი მონაწილეების  შესაძლებლობების განვითარების ხელშეწყობა.  პროექტის ფარგლებში შექმნილია სპეციალური ვებ-გვერდი www.v4share.comპროექტის ფარგლებში გათვალისწინებულია კომუნალური მომსახურების მარეგულირებელი ჩარჩოს შესახებ კვლევითი დოკუმენტის შემუშავება, საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკული მაგალითების მომზადება, ვიშეგრადის ქვეყნების პარტნიორების მიერ სტატიების მომზადება, საგანმანათლებლო ღონისძიებების -ტრენინგებისა და საჯარო ლექციების ორგანიზება. პროექტის სხვადასხვა აქტივობები განხორციელდება  სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში. პროექტი დასრულდება 2025 წლის თებერვალში.ვიშეგრადის საერთაშორისო ფონდი  (IVF)ვიშეგრადის საერთაშორისო ფონდი (IVF) ახორციელებს რეგიონული თანამშრომლობის მხარდაჭერას სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებს შორის ურთიერთობების გაღრმავების, იდეების გაცვლისა და ურთიერთთანამშრომლობის ხელშეწყობის მიზნით. ფონდი მხარს უჭერს  ცენტრალურ ევროპაში ევროპული ღირებულებების პოპულარიზაციას, ისწრაფვის გააძლიეროს კავშირები უკეთესი მომავლის შექმნისთვის.ელიზბარ ერისთავის ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრი ელიზბარ ერისთავის ენერგეტიკის სასწავლო ცენტრი (ENTC), რომელიც დაარსდა საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ) მიერ, აძლიერებს დაინტერესებული მხარეების შესაძლებლობებს ელექტროენერგიის, ბუნებრივი გაზის, წყალმომარაგებისა და მელიორაციის სექტორებში. საგანმანათლებლო პროგრამების, ცნობიერების ამაღლებისა და ცოდნის გაცვლის გზით ცენტრი პასუხობს სექტორებში არსებულ გამოწვევებს, ხელს უწყობს თანამშრომლობას და იყენებს ინოვაციურ ინსტრუმენტებს  ქვეყნის ენერგეტიკული მომავლის გაძლიერებისათვის.პროექტის პარტნიორები: სლოვაკეთის საგარეო პოლიტიკის ასოციაციის კვლევითი ცენტრი (RC SFPA)სლოვაკეთის საგარეო პოლიტიკის ასოციაციის კვლევითი ცენტრი (RC SFPA) ბრატისლავაში დაფუძნებული ანალიტიკური ცენტრია, რომელიც ხელს უწყობს ინფორმირებულ საგარეო პოლიტიკას დამოუკიდებელი კვლევის, აქტიური დებატებისა და გადაწყვეტილების მიმღებთათვის, პრაქტიკული რეკომენდაციების მეშვეობით. კრიტიკული ანალიზის გამოყენებით და საზოგადოების ჩართულობით, ორგანიზაცია აქვეყნებს მრავალფეროვან პუბლიკაციებს, მასპინძლობს საერთაშორისო ექსპერტთა ფორუმებს და აძლიერებს მომავალ თაობებს, რათა გაუმკლავდნენ გლობალურ გამოწვევებს.კარლის უნივერსიტეტის გარემოსდაცვითი ცენტრი, ჩეხეთი კარლის უნივერსიტეტის გარემოსდაცვითი ცენტრი, როგორც კარლის უნივერსიტეტის ნაწილი, არის წამყვანი დაწესებულება გარემოსდაცვითი კვლევის სფეროში, რომელიც საქმიანობას ახორციელებს სოციალურ-ეკონომიკური მიმართულებით. ცენტრი უზრუნველყოფს საკონსულტაციო და საექსპერტო მხარდაჭერას, როგორც უნივერსიტეტის თანამშრომლებისა და სტუდენტებისთვის, ასევე ფართო საზოგადოებისთვის გარემოსდაცვით და ენერგეტიკის ეკონომიკის სფეროში მდგრადობის ინდიკატორებისა და განათლების მხარდაჭერისთვის, პროეკოლოგიური ქცევის ჩამოყალიბებისთვის.ფონდი "პარტნიორები კლიმატისთვის" (P4C), პოლონეთი ფონდი "პარტნიორები კლიმატისთვის" (P4C) მოქმედებს, როგორც აქტივატორი პოლონეთსა და მის ფარგლებს გარეთ ნეიტრალური  კლიმატის მომავლის შექმნის მიზნით. მხარდაჭერილი ინიციატივებით, რომელთა მიზანია CO2-ის ემისიების შემცირება, P4C ხელს უწყობს რეალურ ცვლილებებს ადგილობრივ და საერთაშორისო დონეზე. P4C მიისწრაფვის  მდგრადი მომავლის უზრუნველყოფისკენ.

"ენერგეტიკის სფეროს კურატორი მე ვიქნები - ამაზე მაღალი ლეგიტიმაცია ენერგეტიკის სფეროს ვერ ექნებოდა"

"ენერგეტიკის სფეროს კურატორი მე ვიქნები. შესაბამისად, ვფიქრობ, რომ ამაზე მაღალი ლეგიტიმაცია ენერგეტიკის სფეროს ვერ ექნებოდა. როდესაც პირადად, ამ შემთხვევაში, ქვეყნის პირველი ვიცე-პრემიერი და ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი ხელმძღვანელობს დარგს, ესეც არის დემონსტრირება იმისა, რომ ენერგეტიკის სფერო ჩვენთვის ძალიან პრიორიტეტულია,“ - განაცხადა პირველმა ვიცე-პრემიერმა, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ ბრიფინგზე.როგორც პირველმა ვიცე-პრემიერმა განაცხადა, საქართველოს მთავრობის გაცხადებული პოლიტიკაა ენერგეტიკის სფეროს პრიორიტეტულობა და ენერგეტიკული პოტენციალის მაქსიმალური განვითარება.„ამ შემთხვევაში, ჩვენი სამინისტრო იქნება ამაზე პასუხისმგებელი. ჩვენ გავაგრძელებთ მუშაობას იმ მიზნის მისაღწევად, რომ ქვეყანა ენერგოდამოუკიდებელი და ნეტო-ექსპორტიორი გახდეს და ის მნიშვნელოვანი ძვრები, რომლებიც ბოლო წლებში დაიძრა, არა თუ შენელდეს, არამედ კიდევ უფრო მეტი ძალისხმევით გაგრძელდეს და იმ მიზნებს მივაღწიოთ, რაც დასახული გვაქვს,“ - აღნიშნა ლევან დავითაშვილმა. მისი თქმით, რაც შეეხება ცალკე უწყების არსებობის საჭიროებას, იმ შემთხვევაში, თუ სწორად ხდება დარგის მართვა, ამაზე მეტი შედეგის მიღწევა ენერგეტიკისთვის შეუძლებელია, როდესაც ის არის ძალიან ძლიერი სამინისტროს ნაწილი. „ეს ამარტივებს კოორდინაციას სხვადასხვა უწყებასთან. ამა თუ იმ სექტორის განვითარებას სჭირდება ბევრი მომიჯნავე სფეროსთან კოორდინაცია, იქნება ეს სახელმწიფო ქონების განკარგვის საკითხები და ა.შ., ეს ყველაფერი საჭიროებს ძლიერ პორტფელში ყოფნას,“ - აღნიშნა ლევან დავითაშვილმა.„ჩვენი გადაწყვეტილება ცალსახაა, რომ ენერგეტიკას კიდევ უფრო მეტ ყურადღებას მივაქცევთ. ისეთი კონსოლიდირებული სამინისტროები, როგორიცაა ეკონომიკის სამინისტრო, როგორც წესი, იძლევა საშუალებას, რომ ამა თუ იმ სფეროსთვის იყოს მეტი რესურსი, მეტი კოორდინაცია და ეს ყველაფერი არის მოქნილობის საფუძველი, რომ სფერო უფრო წარმატებით განვითარდეს,“  - განაცხადა პირველმა ვიცე-პრემიერმა.

გაზრდილი ეფექტიანობა, ფუნქციები, საჯაროობა, მაღალი პროფესიონალიზმი - როგორია სემეკის განვითარების დინამიკა

სემეკი, როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტის, ისტორია 1997 წლიდან იწყება. ენერგეტიკის მარეგულირებელი ორგანოს შექმნას დარგში არსებული არასახარბიელო მდგომარეობა განაპირობებდა. უფრო კონკრეტულად, ვერ ხერხდებოდა ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის მართვა. უკიდურესად მოუწესრიგებელი აღმოჩნდა მოხმარებული ენერგიის აღრიცხვისა და საფასურის ამოღების პროცესი. კატასტროფულად გაიზარდა ელექტროენერგიის დანაკარგები. არსებული სიმძლავრეები სანახევროდაც ვეღარ გამოიყენებოდა. 1995 წლისთვის საქართველოს ყველა სახის ელექტროსადგურის ჯამური სიმძლავრე 4800 მეგავატს შეადგენდა მაშინ, როცა მუშა მდგომარეობაში მხოლოდ 1800 მეგავატი (სიმძლავრეების 37.5 %) იყო.სემეკის დაარსებიდან უკვე დაახლოებით 27 წელი გავიდა. ამ დროის განმავლობაში კომისია მუდმივად იხვეწებოდა და სწრაფად ვითარდებოდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავი უკანასკნელი წლების მიღწევები და რეფორმებია, რომელმაც ქვეყანას შესაძლებლობა მისცა ერთის მხრივ სემეკის ქვეშ რეგულირებული სექტორების მდგრადობისთვის შეეწყო ხელი, ხოლო მეორეს მხრივ მომხმარებელთა უფლებები მაქსიმალურად ყოფილიყო დაცული.აღნიშნული მიღწევების გამოძახილია, რომ სემეკმა კიდევ ერთხელ მოიპოვა წარმატებული მარეგულირებელი კომისიის სტატუსი და ენერგეტიკის სექტორში წამყვანი საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ მიენიჭა უფლება 2026 წელს მსოფლიო ენერგეტიკული ფორუმის საქართველოში გამართვაზე, რომელშიც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან 1000-ზე მეტი დელეგატი მიიღებს მონაწილეობას.მარეგულირებელი კომისიის საქმიანობის ეფექტიანობა და პროგრესი სხვადასხვა მიმართულებით შეგვიძლია განვიხილოთ. მაგალითად, გასულ წლებში ენერგეტიკის სექტორში მნიშვნელოვანი ცვლილებები განხორციელდა. 2017 წლიდან საქართველო ენერგეტიკული გაერთიანების წევრი გახდა, „ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ 2019 წელს მიღებული საქართველოს კანონით კი მთლიანად შეიცვალა ენერგეტიკული ბაზრის იდეა, რომლის მიხედვითაც დღის წესრიგში დადგა ენერგეტიკული ბაზრების ლიბერალიზაციის საკითხი. ამ პროცესებში ელექტროენერგეტიკულ საწარმოთა სწორ რეგულირებას მნიშვნელოვანი როლი უჭირავს, რეგულირების მთავარ მექანიზმს და კომისიის ფუნქციონირების ერთ-ერთ მთავარ ქვაკუთხედს კი ელექტროენერგეტიკულ საწარმოთა ლიცენზირება და ლიცენზირებული კომპანიებისა და სექტორში მოქმედი კომპანიების მუდმივი მონიტორინგი წარმოადგენს. გარდა ამისა, კომისიას მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება განახლებად ენერგიებსა და ენერგოეფექტიანობასთან დაკავშირებული კანონმდებლობის პრაქტიკულ განხორციელებაში, რაც გამოიხატება განახლებადი ენერგიის წყაროების ქსელზე პრიორიტეტულ დაშვებაში, აგრეთვე ქსელზე დაშვების ხარჯების სრულად ან ნაწილობრივ ქსელურ ოპერატორებზე დაკისრებაში. აღსანიშნავია, რომ კომისიამ, „განახლებადი წყაროებიდან ენერგიის წარმოებისა და გამოყენების წახალისების შესახებ“ საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, 2021 წელს ასევე დაამტკიცა ელექტროენერგიის წარმოშობის სერტიფიკატის გაცემის წესი. კომისიას წამყვანი როლი ენიჭება მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურების რეგულირებისა და წახალისების დანერგვაში, რისთვისაც 2016 წლიდან მოქმედებს ე.წ. „ნეტო აღრიცხვის“ რეგულაცია. ეფექტიან მუშაობაზე საუბრისას არ უნდა გამოგვრჩეს ასევე გასული წლის ბოლოს სემეკის გადაწყვეტილება ენერგიაზე ტარიფების შემცირებასთან დაკავშირებით, რაც, ფაქტობრივად, ჩვენი ქვეყნისთვის ისტორიული გადაწყვეტილება გახლავთ, რომლის პრეცედენტი აქამდე არ ყოფილა.მნიშვნელოვანი მიღწევებია ბუნებრივი გაზის სექტორშიც. თუ 1985 წელს საქართველოში სულ რაღაც 48 ქალაქი და 230 სოფელი იყო გაზიფიცირებული, ბოლო 30 წელიწადში ქვეყნის გაზიფიცირებული დასახლებული პუნქტების რაოდენობამ 1500-ს გადააჭარბა.მსგავსი პროგრესია წყალმომარაგების სექტორშიც, კერძოდ, 2017 წელს შემუშავდა და დამტკიცდა „სასმელი წყლის ნორმატიული დანაკარგების გაანგარიშების წესები“, 2019 წელს კი – „წყალმომარაგების სექტორში ინვესტიციების შეფასების წესები“, დადგინდა ტარიფები და ლიცენზიატი საწარმოების სალიცენზიო საქმიანობის მონიტორინგის განხორციელებისათვის საჭირო ანგარიშგების ფორმები, რამაც, თავის მხრივ, მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა მონიტორინგის მექანიზმები. აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ სემეკს კიდევ ერთი რეგულირებადი სექტორი დაემატა, საუბარია მელიორაციის სექტორზე, რომლის დახვეწა/განვითარებაზე მუშაობა ახლაც მიმდინარეობს.კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება, რაც სემეკმა უკანასკნელი წლების განმავლობაში განავითარა მომსახურების განვითარებაა. ამ მიზნით, კომისიაში განხორციელდა არაერთი პროექტი რომელთა შორისაა: ერთი შეხებით პრინციპით მომსახურება; იუსტიციის სახლის სერვისების საწარმოებთან დაკავშირება; ტექსტური შეტყობინებით ინფორმირება და ელექტრონული ქვითარი; ერთიანი USSD კოდი *303#; ნებართვების ერთიანი სივრცე; კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება, სადაც სემეკის პროგრესი აშკარაა მომხმარებელთა უფლებების დაცვას უკავშირდება. უფრო კონკრეტულად, 2014 წლის მარტში კომისიის აპარატში მომხმარებელთა საჩივრების განმხილველი ცალკე სტრუქტურული ერთეულის ჩამოყალიბებამ ხელი შეუწყო მომხმარებელსა და კომპანიას შორის წარმოშობილი დავის დროულ და სრულყოფილ გადაწყვეტას, რასაც ასევე აადვილებს კომისიისა და სასამართლოს პრაქტიკის განზოგადება და გადაწყვეტილებების ამ პრაქტიკის გათვალისწინებით მიღება.ნებისმიერი ორგანიზაციისთვის ასევე აუცილებელია გამჭვირვალობა და ინფორმაციის საჯაროობის მაღალი ხარისხი. უნდა აღინიშნოს, რომ სემეკმა უკანასკნელი წლების განმავლობაში ამ მიმართულებითაც გადადგა წარმატებული ნაბიჯები. კერძოდ, 2013 წლიდან კომისიამ დაიწყო აქტიური თანამშრომლობა არასამთავრობო სექტორსა და დარგის ექსპერტებთან, რომელთაც სისტემატურად მიეწოდებათ ინფორმაციები კომისიის საქმიანობასა და საკვანძო საკითხებზე. 2014 წლიდან კი სოციალურ ქსელებში ამოქმედდა კომისიის პროფილები, რომელთა საშუალებითაც მოქალაქეებს შეუძლიათ მიიღონ კონსულტაციები და, ამავე დროს, გაეცნონ სემეკის ყოველდღიურ საქმიანობას. შეიქმნა და ამოქმედდა კომისიის ახალი ვებგვერდი, სადაც განთავსდა ყველა ინფორმაცია, მათ შორის, ტარიფების გაანგარიშებები, სატარიფო მეთოდოლოგიები თუ სემეკის სხვა დადგენილებები და გადაწყვეტილებები.საბოლოო ჯამში სემეკის მიერ განხორციელებული სისტემური პოლიტიკა გვაჩვენებს, რომ ყველა მიმართულება, დაწყებული რეგულირებადი სექტორებით, დამთავრებული მომხმარებელთა უფლებების დაცვით უკანასკნელ წლებში დიდ პროგრესს განიცდის, რასაც ადასტურებს საერთაშორისო ორგანიზაციების მხრიდან, მარეგულირებელი კომისიისადმი ნდობის გამოცხადება.

ეკონომიკის სამინისტროში რომეო მიქაუტაძეს ნინო ენუქიძე შეცვლის

ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში ენერგეტიკის მიმართულებას ნინო ენუქიძე უხელმძღვანელებს. ინფორმაციას მთავრობის ადმინისტრაციის პრესსამსახური ავრცელებს.მათივე ცნობით, მინისტრების თანამდებობებზე დანიშვნის შემდეგ საკადრო ცვლილებები ორ სამინისტროში - თავდაცვის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარებისა სამინისტროებში განხორციელდა.პირველი ვიცე-პრემიერის, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის - ლევან დავითაშვილის პირველი მოადგილე რომეო მიქაუტაძე ნინო ენუქიძემ ჩაანაცვლა, რომელიც მანამდე მოადგილის თანამდებობას იკავებდა.ლევან დავითაშვილის მოადგილეების პოსტებზე მუშაობას განაგრძობენ: მარიამ ქვრივიშვილი, გენადი არველაძე, გურამ გურამიშვილი, ირაკლი ნადარეიშვილი და ვახტანგ ცინცაძე.

სემეკის გადაწყვეტილებით შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერი“ 11 938 მომხმარებელს უსაფუძვლოდ დარიცხულ 6 მილიონ ლარს უკან დაუბრუნებს

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნულიკომისიის (სემეკ) გადაწყვეტილებით, წყალმომარაგების 11 938 მომხმარებელს  შპს „ჯორჯიანუოთერ ენდ ფაუერის“ მიერ არასწორად დარიცხულიწყალარინების მომსახურების საფასური, ჯამში  6 048 539 ლარი უკან დაუბრუნდება. სემეკმა კომპანიას გადაწყვეტილების შესასრულებლად 5 თვიანი ვადა მისცა.გარდა ამისა, სემეკის დავალებით კომპანიამ, ჯამში 10 251 აბონენტს უკვე ჩამოაწერა  ხანდაზმული დავალიანება და  მომსახურების სტანდარტების დარღვევის გამო, მათ სააბონენტო ბარათზე განათავსა კომპენსაციები,  ჯამში 995 371  ლარის ოდენობით.ამასთანავე,  სემეკმა შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერი“ სალიცენზიო პირობების დარღვევისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ სემეკის მოთხოვნების შეუსრულებლობის გამო, 75 ათასი ლარით, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდდააჯარიმა. 2023 წლის აგვისტოში სემეკში შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი, რომელსაც დაევალა შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის“ საქმიანობის შემოწმება. კერძოდ, კომისიის გადაწყვეტილებით, ჯგუფმა შეისწავლა 2019 წლიდან 2023 წლის სექტემბრის ჩათვლით მომსახურებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა მიმართულებები. შესწავლის შედეგად გამოიკვეთა, რომ შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერი“ რიგ შემთხვევებში ახორციელებდა მომხმარებლებისთვის მომსახურების ტარიფების არასწორ დარიცხვას, არასრულყოფილად აღრიცხავდა სალიცენზიო არეალში არსებულ მომხმარებლებს,  სისტემატურად არ იღებდა მრიცხველების ჩვენებებს და მომხმარებლებს არ არიცხავდა წყალმომარაგების საფასურს, არ ანახლებდა სამოქალაქო რეესტრიდან მისაღებ მონაცემებს, მომხმარებლებს არასწორი მონაცემებით აწვდიდა ქვითრებს. ამასთანავე, გამოვლინდა მიერთების ვადის გადაცილებისათვის კომპენსაციის არასწორად დარიცხვის ფაქტები, მიერთებებისა და სემეკის ელექტრონულ  ჟურნალში მიერთებასთან დაკავშირებული დოკუმენტების არასწორად აღრიცხვა, მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლებში მოწყობილი აღრიცხვის კვანძების კომპანიის ბაზაში რეგისტრაციის არ არსებობა, გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემის გამოყენებით შექმნილი რუკების გამოუყენებლობა, სემეკის N37/1 გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სამოქმედო გეგმის შეუსრულებლობა,  მრიცხველის წამკითხველების ბაზების გაუმართაობა, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოსა და სემეკის N24/3 გადაწყვეტილებების შეუსრულებლობა. კომისიის გადაწყვეტილების თანახმად, კომპანიას დაევალა განსაზღვრულ ვადებში კომისიის მიერ შემუშავებული გეგმის მიხედვით, შემოწმების შედეგად გამოვლენილი ხარვეზების აღმოფხვრა. სემეკის გადაწყვეტილების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, შპს „ჯორჯიან უოთერ ენდ ფაუერის“ მიმართ გამოყენებული იქნება დამატებითი საჯარიმო სანქციები.